Wola Sękowa – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Bukowsko, nad potokiem Pielnica na Pogórzu Bukowskim.
Od 1340 do 1772 Ziemia sanocka, Województwo ruskie. Od 1772 do 1852 cyrkuł leski następnie sanocki. Od 1867 powiat sanocki, gmina Bukowsko w Galicji.
Pierwsze wzmianki o Woli Sękowej pochodzą z roku 1493. Wioska nazywała się wtedy Trębowla nad potokiem Mąthyna (Mętnym), obecnie Pielnica. Dawne nazwy: 1526 Schąkowa, 1532 Simkowa Wola [1], 1589 Sziemkowa Wola, 1867 Seńkowa Wola. Lokacja wsi nastąpiła na prawie wołoskim.
Od 10 listopada 1634 własność Samuela de Stano. W roku 1717 Samuel i Bogusław, synowie Alexandra Stano, sprzedają Nagórzany, Nadolany, Wolę Sękową i Wolę Jaworową Józefowi Bukowskiemu, łowczemu lwowskiemu.
Ostatnimi właścicielami wsi od roku 1813 była rodzina Wiktorów herbu Brochwicz - szlachty osiadłej w Wiatrowicach , która tam posiadała dobra.
W roku 1843, Jakub Wiktor (od końca 1845 roku właściciel całości) i Józef Wiktor nabyli posiadłość od Tomasza Wiktora. Na podstawie darowizny z 11 listopada 1884 roku przejął je Władysław Jan Wiktor, a w 1922 roku dwór znalazł się w rękach jego syna - Andrzeja Wiktora. Ostatnimi właścicielami byli: Andrzej Brochowicz - Wiktor oraz jego siostra Regina z Brochowiczów Wiktorówna- sekretarka ambasadora polskiego we Włoszech - profesora Stanisława Kota, która poślubiła w 1946 r., poetę Romana Brandsteattera, gdy przyjechał do Rzymu, gdzie przyjął chrzest.
Ojciec Andrzeja i Reginy - Władysław Wiktor był ostatnim gospodarzem -właścicielem. Skończył studia agronomiczne, i miał doskonałe przygotowanie rolnicze. Syn Andrzej nie poszedł w ślady ojca i jako doktor prawa oddał w dzierżawe dla Czecha fachowego gospodarza. W latach 1928 - 1935 dwór oddano w dzierżawę Andrzejowi Szczepkowskiemu, a potem dla Adolfa Kuranta. W skład wsi wchodził jeszcze przysiółek Wola Jaworowa, wólka Roztoki oraz osada dworska Poźniacze. W roku 1898 całkowita powierzchnia wsi wynosiła 13,86 km², odnotowano 1049 mieszkańców oraz 197 domów. W roku 1900 wieś liczyła 1061 mieszkańców, całkowita pow. wsi wynosiła wówczas 1628 ha.
Przed wojną istniała tu parafia greckokatolicka, która posiadała cerkiew filialną w mieście Nagórzany. Do parafii należały również m.in. Wola Jaworowa, Nowotaniec (Nowotaneć) i Nadolany. Obecnie w Woli Sękowej istnieje kościół należący do parafii rzymskokatolickiej w Bukowsku.We wsi znajduje się stary cmentarz greckokatolicki.
Gośćmi dworu Wiktorów byli niegdyś Jan Kiepura oraz Wiktoria Calma. Po roku 1939 we dworze przebywał również Oskar Schmidt, twórca przemysłu chemicznego na Podkarpaciu; mieścił się tu także sztab niemieckich wojsk okupacyjnych 68. Infanterie-Division, pod dowództwem Generalleutnanta Paula Scheuerpfluga. W Woli Sękowej urodził się znany polski śpiewak operowy Adam Didur.
We wrześniu 1944 podczas operacji dukielsko-preszowskiej we wsi stacjonowała niemiecka 68. Infanterie-Division (XXIV. Panzerkorps) broniąca pozycji przed nacierającym od wschodu radzieckim 67 Korpusem piechoty oraz 167 i 129 Korpusem strzelców (107 Dywizji Piechoty).
Wieś prawie doszczętnie spłonęła jesienią 1944, w trakcie walk pomiędzy wycofanymi z Nowotańca Niemcami a Czechosłowacką Brygadą Spadochronową spłonęło ponad 500 domów, z pożogi ocalała szkoła, dwór oraz kościół. 20 września 1944, cofające się przed sowieckim uderzeniem wojska niemieckie rozpoczęły systematyczne palenie domów ludności ukraińskiej, niegdysiejszych sojuszników, która z zemsty wskazywała żołnierzom armii radzieckiej dogodne przejścia w górach i pozycje niemieckie, co np. w Woli Sękowej przyczyniło się do usunięcia wojsk niemieckich. Osiemnastoletni żołnierz niemiecki, który palił Wolę Sękową, a nie zdążył wcześniej uciec, schronił się do cerkwi, stamtąd wyprowadzony, został następnie rozstrzelany przez sowietów.
Dwór Wiktorów został spalony przez UPA z 26/27 kwietnia 1946 roku, w jego miejscu nowi właściciele wybudowali w roku 1989 stadninę koni oraz zajazd dla turystów (na fotografii obok). Ostatnich Ukraińców wysiedlono z tej wsi w roku 1947[3].
Od 1 stycznia 2006 roku rozpoczął działalność przeniesiony ze Wzdowa Uniwersytet ludowy, będący kontynuacją "Małopolskiego Uniwersytetu Ludowego we Wzdowie".
źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Wola_S%C4%99kowa
|