Lutowiska (dawniej Urbanice lub Urbań, 1951-1957 Szewczenko) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Lutowiska, nad potokiem Smolnik, na styku pasm Ostre i Otryt przy DW896 drodze wojewódzkiej nr 896; siedziba gminy Lutowiska. Wieś jest siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzą również miejscowości Smolnik, Żurawin i obszar nieistniejącej już wsi Krywka. W miejscu znajduje się rzymskokatolicki kościół parafialny pw. Świętego Stanisława Biskupa.
Nazwa Lutowiska pochodzi od ruskiego słowa "litowyszcze" czyli letniego wypasu bydła a nie jak co poniektórzy piszą ludwisarzy, którzy wyrabiali tu dzwony (dzwonów z całą pewnością na tym terenie nie wyrabiano). Osada powstała w X w. Właścicielami osady byli: do 1553 r. – Piotr Kmita Sobieński; do 1579 r. – Barbara Kmita z Herburtów (wdowa po Piotrze Kmicie). Lokacja osady nastąpiła w 1580 na prawie wołoskim. Właścicielem po śmierci Barbary Kmity w 1580 r. został jej brat – Stanisław Herburt (s. Jana) – kasztelan lwowski, podkomorzy przemyski, starosta samborski i drohobycki, żupnik ruski.
W 1589 r. – właścicielem Lutowisk był jeszcze– Stanisław Herburt, a potem Erazm Herburt, w 1620 r.; Iwan Polański; w 1663 r.; Polańscy (Piotr z Terenowy Polański) ok. 1730 – stolnik żydaczowski.
Bazyli Ustrzycki kupił Lutowiska i przekazał je w posagu córce Mariannie zamężnej z Szymonem Urbańskim – łowczym kamienieckim. W latach trzydziestych XVIII w. Michał Urbański-podczaszy Żydaczowski był właścicielem Lutowisk, i w 1739 roku, erygował parafię w Cisnej, gdzie też był dziedzicem.
W 1742 r. zmieniono nazwę Lutowisk na Urbanice, aby uczcić właściciela Ludwika Urbańskiego. W tym samym roku Urbanice (Lutowiska) otrzymały od Augusta III, prawo odbywania 10 jarmarków rocznie. (Dla porównania – Sanok i Lesko miały tylko po dwa jarmarki. W XIX w. lutowiskie jarmarki były słynne w całej środkowej Europie. Majątek w Lutowiskach przejęli Górscy. I tak w 1779 -właścicielem był Józef Górski, w 1819 - Ignacy Górski 1828-1848 - Józef Górski. Hr. Ksawery Konarski, uczestnik powstania listopadowego z roku 1831, był właścicielem dóbr Lutowiska.
21 lutego 1846 r. powstańcy z południowej części obwodu sanockiego szli na północ w celu opanowania Sanoka trzema szlakami: z Cisnej przez Baligród, z Lutowisk oraz z Ustrzyk Dolnych i z Ustianowej. Po zniesieniu pańszczyzny w 1848 r. nastąpiło rozdrobnienie gruntów oraz upadek majątków pozbawionych darmowej siły roboczej. Licytowane majątki przejęli przedsiębiorcy drzewni, budując tartaki. Córka Ksawerego Konarskiego hr. Aleksandra Krasicka z d. Konarska, dziedziczka tej miejscowości, uczestniczka powstania styczniowego z roku 1863, po upadku tego patriotycznego zrywu, ukrywała zbiegów w swoim majątku w Lutowiskach. W 1868 r. - Lutowiska były własnością Franciszka Konarskiego a pod koniec XIX w . właścicielem Lutowisk był hrabia Stanisław Konarski.
25 stycznia 1915 roku w bitwie pod Lutowiskami Austriacy (w 30 st. mrozie) rozbili rosyjską kawalerię chana Nachiczewskiego. W czasie tych walk - w I wojnie światowej Lutowiska zostały znacznie spalone i wielu mieszkańców zginęło lub zostało przez Rosjan wywiezionych na Syberię za sprzyjanie Austrii.
W maju 1919 roku Ukraińcy wycofali się w rejon Hołowiecka, a do Lutowisk wkroczyło Wojsko Polskie pod dowództwem kapitana Rawskiego.
Lutowiska utraciły prawa miejskie w 1919 r., mimo to, do II wojny światowej stanowiły centrum handlowe i administracyjne regionu.
W latach 1939-1941 miejscowość na mocy rozbiorowego paktu przedwojennego Niemców ze Związkiem Radzieckim z 23 sierpnia 1939 r., należała do ZSRR. Sowieci przeprowadzali nacjonalizację, czyli rabunek mienia bogatych Żydów i Polaków. Miejscowemu przedsiębiorcy Januszowi Ziółkowskiemu zabrali olejarnię, tartak i jedyną bieszczadzką spalinową elektrownię (Ziółkowski zelektryfikował Lutowiska zaledwie dwa lata wcześniej). Od października 1939 roku do sierpnia 1944 r. wieś była siedzibą urzędu gminy w powiecie sanockim, po II wojnie światowej Lutowiska przemianowano na Szewczenkowo.(Nazwa ta funkcjonowała do 1957 roku). W czerwcu 1942 r. Johann Bakcer i Arnold Doppke gestapowcy, którzy przybyli z Ustrzyk Dolnych, rozstrzelali ok. 650 miejscowych Żydów, Polaków i 30 Romów. Na miejsce kaźni, ofiary spędziła i zwiozła policja ukraińska. Po zlikwidowaniu żydów spalono ich zabudowania, czyli całą drewnianą zabudowę zlokalizowana przy rynku oraz synagogę. W 1943 r. dokonano egzekucji na ludności w wąwozie za Kościołem. Brali w niej udział gestapowcy Juni i Henemilck. 18 lipca 1944 roku Niemcy ewakuowali volksdeutschów, administrację, nadleśnictwo, pracowników kopalni ropy, wszystkich, którzy mogli im się przydać. Wywozili całe rodziny. 20-22 lipca 1944 r. wymordowano w Lutowiskach polskie rodziny, (np. Górali Góraszewskich, Kukurowskich, Raszowskich, Samborskich, Ziółkowskich. Federeszczaka). Nie jest do końca wyjaśnione, kto jest odpowiedzialny za tą zbrodnie, niektóre źródła przypisują to UPA.
W latach 1944-1951 Lutowiska należały do Związku Radzieckiego. W czasie przynależności Lutowisk do ZSRR (1944-1951) świątynia katolicka w Lutowiskach uległa całkowitej dewastacji. Nabożeństwa musiały odbywać się w cerkwi aż do 1963 r., kiedy to po gruntownym remoncie zorganizowanym przez pierwszego powojennego proboszcza ks. Antoniego Zawiszę. Lutowiska znalazły się w Polsce w 1951 r. w ramach umowy o zamianie granic. Pod koniec 1951 r. podczas tzw. równania granicy Szewczenkowo wróciło do Polski. Ludność dotychczas tu zamieszkującą wysiedlono. Miejsce przesiedlenia 274 rodzin (1043 osób) z Szewczenkowa to wieś Dudczany w kołchozie Krasnoflotiec nad dolnym Dnieprem, prawie tysiąc kilometrów na południowy wschód od Bieszczadów. Przesiedlono do Lutowisk mieszkańców z Sokalszczyzny i Hrubieszowszczyzny.
Pierwotną nazwę Lutowiska przywrócona dopiero w 1957 roku.

źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Lutowiska